Thứ Hai, 29 tháng 5, 2017

Trò chơi ngông, hay màn kịch có trù liệu?

Cách nay 30 năm, vào ngày 28 tháng 5 năm 1987, đúng lễ kỷ niệm Ngày Biên phòng của Liên Bang Xô Viết, phi công trẻ, nghiệp dư 18 tuổi, người Đức- Mathias Rust, đã lái một chiếc máy bay động cơ nhẹ mang hiệu “Cessna 17.2P” cho hạ cánh xuống Nhà thờ Thánh Vasilli Blazennưi, ngay tại Quảng trường Đỏ ở trung tâm thủ đô Moskva. Những tháng này cũng là khoảng thời gian Mikhail Gorchov đang lớn tiếng hô hào cho Perestroika (cải tổ ). Liệu có điều gì liên quan giữa vụ máy bay “lạ lùng” này và trù liệu cho những diễn tiến tại Liên Bang Xô Viết ở thời điểm đó và những tháng năm sau không? Câu hỏi ấy cho đến tận hôm nay vẫn chưa tìm được lời giải đáp thích đáng…



TRÒ CHƠI “NGÔNG”, HAY  MÀN KỊCH CÓ TRÙ LIỆU ?
      
Thế giới Phương Tây hoan hỉ, vui mừng. Người ta vội phong thánh cho chàng trai ngông cuồng này như một người anh hùng, “một sứ giả của hòa bình”. Cơ quan an ninh Nga thì coi chuyến bay của Rust như một hành động gián điệp, bởi một con người riêng lẻ không thể thực thi nổi một vụ việc như vậy. Một số kiến giải khác thì cho rằng, người tổ chức cho chiến dịch đặc biệt này không ai khác mà chính là Chủ tịch Cơ quan phản gián Liên Xô Vladimir Kriutskov, theo chỉ đạo riêng của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô lúc đó là Mikhail Gobachov. Điều đáng nói là sau này, chính Vladimir Kriutskov cũng đã xác nhận như vậy. Lại có một kiến giải nữa, rằng vào thời gian ấy Rust đang yêu một cô gái và anh chàng si tình muốn gây một ấn tượng mạnh với cô nàng…

Lại có thể đó chỉ là sự ngông cuồng, nhẹ dạ của một chàng trai đang tuổi lớn-như sau này chính Mathias Rust đã thú nhận. Anh ta rất sợ hãi khi nhìn thấy những chiếc “ MIG”như những mũi tên bay trên bầu trời Moskva-Rust kể. Nói gì thì nói, đây cũng là một thảm họa đối với toàn bộ hệ thống phòng thủ trên không của Liên Bang Xô Viết. Tất nhiên chiếc máy bay do Rust điều khiển không đe dọa gì nghiêm trọng tới nước Nga-Xô Viết. Nhưng một chiếc máy bay động cơ nhẹ có thể bay suốt trong 6 tiếng đồng hồ, vượt qua một chặng đường 113O kilomet từ  từ Hensinxky đến Moskva, “bịt mắt” tuyến phòng thủ mạnh của Liên Xô-một cường quốc hạt nhân, với hơn 100 hệ thống tên lửa “ đất đối không”, với 6 đơn vị không quân nắm trong tay tới trên 240 máy bay tiêm kích chiến đấu- quả cũng là điều xưa nay chưa từng diễn ra.

            Theo lời Nguyên soái Xô Viết-người trở thành Bộ trưởng Bộ quốc Phòng sau vụ “ chơi ngông” của Rust thì chính Lực lượng Phòng không Xô Viết đã “thả lỏng” chiếc “Cessna 172.P” từ biên giới Phần Lan-Nga về tới Moskva. Sở dĩ họ không dám bắn hạ chiếc máy bay này vì lo sợ sẽ tạo ra một cuộc xung đột quốc tế nữa như điều đó đã từng xẩy ra khi Phòng không Xô Viết bắn hạ chiếc “ Boeing” của Hàn quốc, khiến 290 người bị thiệt mạng vào năm 1983.

            Vào ngày chiếc “Cessna 172.P” hạ cánh an toàn xuống Quảng trường Đỏ, Liên Bang Xô Viết đang tổ chức kỷ niệm ngày Biên Phòng. Liệu có phải vì vậy Rust lặng lẽ “lọt qua biên giới? Như sau này mọi điều được sáng tỏ hơn, những người lính biên phòng ở một đồn biên giới tại Estonia đã nhìn thấy chiếc máy bay của Rust khi vượt qua đường biên giới giữa Estonia-Phần Lan và họ đã bắn hạ nó bằng… súng bộ binh.Còn ở một căn cứ không quân cách đó không xa, khi có lênh báo động, hai chiếc máy bay tiêm kích đã cất cánh, nhưng sau một thời gian ngắn, cả hai đã quay lại sân bay, không nhả đạn một lần nào.
            Bay tới bầu trời Moskva, tại độ cao gần 60 mét,Rust đã cho máy bay lượn 3 vòng. Theo như lời khai của anh ta, ban đầu anh ta muốn máy bay đáp xuống ngay tại Điện Kremli, “gần Nhà thờ Đỏ”.Nhưng ở điểm này không tìm ra chỗ đáp. Bật tín hiệu chạm đất và nghiêng cánh chiếc “Cessna 172.P” bay là sát trên phố Malaia Orđưnka, tưởng đâu như sắp sạt phải nóc những chiếc xe buýt và xe buýt chạy điện để chạm xuống cầu Moskvorestsky-Lớn và dừng bánh tại Nhà thờ Vasili Blazennưi. Vào thời điểm đó kim đồng hồ trên tháp Spass chỉ 19giờ10 phút. Rust bước ra khỏi máy bay.Ngay lập tức một viên cảnh sát Nga vẻ mặt hết sức ngạc nhiên chạy lao tới, tay đưa lên mũ chào và yêu cầu Rust xuất trình hộ chiếu. Áng chừng sau một giờ thì Rust bị giải đi.
                            

                                        Mathias Rust tại Tòa án Liên Bang Xô Viết khi anh 19 tuổi 

            Chịu tôi liên can đến vụ này có cả thảy 34 sỹ quan và tướng tá cao cấp Xô Viết. 48 giờ sau, người ta cho thải hồi Nguyên Soái Leonid Sokolov, 75 tuổi, Bộ trưởng Bộ Quốc Phòng Liên Xô; Tư lệnh trưởng Lực Lượng Phòng không, hai lần Anh hùng Liên Xô, tướng Aleksandr Coldunov. Như báo chí Phương Tây đã viết: “Sau vụ máy bay của Rust, trong Quân đội Xô Viết đã diễn ra cuộc thay đổi triệt để tướng tá chỉ huy cao cấp theo mẫu hình thời Stalin. Trên thực tế, chỉ huy  bộ máy của Bộ Quốc Phòng Xô Viết cho đến chỉ huy các quân khu, quân đoàn đều đã bị loại trừ”. Viện Công tố Xô Viết kết luận chuyến bay của Rust là một hành động côn đồ, một sự xâm nhập biên giới Xô Viết phạm pháp. Và bản luận tội (ngày 4 tháng 9 năm 1987) tuyệt nhiên không coi Rust là một tên gián điệp. Rust bị kết án 4 năm tù, nhưng chỉ vài ngày sau đó Rust được trở về Cộng hòa Liên bang Đức vì được.. ân xá.
Khoảng 2 năm sau, người viết những dòng này tới Hamburg. Đồng nghiệp người Đức tổ chức cho tôi gặp Rust, lúc đó anh sống với cha mẹ ở một nơi thuộc vùng ngoại ô thành phố.
Gia đình Rust cư ngụ trong một căn hộ ít phòng, trên lầu 2. Một căn hộ sạch sẽ đến lau li, mọi đồ vật như ngồi đúng chỗ của mình. Gia đình như có chủ ý sắp xếp cho cuộc gặp gỡ của con trai họ với một phóng viên người Nga. Trên bức tường của gian bếp không quá rộng có treo những bức ảnh chụp của Rust ngày ở Liên Bang Xô Viết: Rust và chiếc máy bay trên Quảng trường Đỏ, vài tấm ảnh Rust tại phiên tòa ở Moskva còn trên giá treo là mấy con búp bê Nga và những kỷ niệm khác. Trong lúc uống trà hai vợ chồng chủ nhà kể một số điều về cậu con trai họ. Rust từ thuở nhỏ đã mơ ước trở thành một phi công hoặc một nhà nông học. Vào năm chàng trai 17 tuổi, cha mẹ quyết định cho tham gia một câu lạc bộ hàng không tại Hamburg. Năm 1986, Rust được cấp chứng chỉ bay. Điếu đáng lưu ý nhất là khi Rust đáp chiếc máy xuống Quảng trường Đỏ ở Moskva, tính ra anh ta mới đạt được 100 giờ bay. Trong đó có 40 giờ bay giành để cấp giấy chứng chỉ; 60 giờ bay còn lại Rust “thực tập” trên đoạn đường bay từ thành phố Hamburg nước Đức sang Islandi, rồi sang Helsinhsky và bay tới Moskva.
Hơn một giờ đồng hồ Rust bộc bạch tâm sự anh ta muốn trở thành một sứ giả của hòa bình,muốn được chứng kiến và hiểu biết về công cuộc cải tổ đang diễn ra ở đất nước Xô Viết; muốn trở thành người bạn riêng của Mikhail Gorbachov. Tôi ngạc nhiên nhìn chàng trai râu tóc bù xú,mang kính đang ngồi trước mặt. Tiếp đó, Rust nói anh bị gày đi trong thời gian bị tù ở nước Nga. Ngay lập tức tôi tặng anh ta một hộp trứng cá đen và nói với anh ta, hãy ăn đi để “ứ đến tận cổ” mà đừng bay tới Moskva một lần nữa.
Sau khi về nhà Rust không trở thành người hùng tại Liên Bang Đức. Anh ta bị tước giấy chứng nhận bay. Vào tháng 12 năm 1989 Rust nhận một việc làm tạm thời ở bệnh viện, tại đây anh ta đã đâm một nữ y tá bằng mũi kéo do cô này không chịu đến nơi hò hẹn với anh.Vì việc này Rust lĩnh án 4 năm tù giam. Sau 15 tháng Rust được giảm án và ra tù. Tiếp nối, anh ta nhận công việc bán giày trẻ em tại một nhà trẻ.Vào năm 1994 Rust bay sang Moskva, lưu tại đây 3 tuần, cố gắng mong gặp được Gorbachov nhưng không đạt được ý muốn. Trở về quê, Rust kết hôn với một cô gái người Ấn độ có cha là một thương gia buôn chè giàu có. Năm 2000 Rust lại xin được giấy phép cho bay. Từ đó năm đôi ba lần anh ta bay sang Nam Phi. Kỷ niệm 25 năm chuyến hạ cánh xuống Quảng trường Đỏ Rust có cho ra mắt công chúng một cuốn sách kể về chuyến bay đó nhưng sách không gây được tiếng vang.
Hiện nay Rust sống tại Hamburg với người vợ thứ 2. Ngày 1 tháng 6 năm 2017 này, Rust 49 tuổi!
Một số năm sau chuyến hạ cánh xuống Quảng trường Đỏ, chiếc máy bay “Cessna.172P” được trả về Đức. Với một khoản tiền phạt Câu lạc bộ mà Rust là thành viên  phải trả cho Nga-Xô Viết là 13.000 mark. Năm 2008, một thương gia người Nhật mua lại chiếc máy bay này hy vọng sẽ kiếm khoản lời lớn. Ít lâu sau, Bảo tàng Khoa học Đức đã mua lại chiếc “Cessna.172P” của thương gia Nhật.
Ở nước Nga Evghenhi Evtusenko đã làm thơ tặng Rust, còn hai nhạc sỹ Yuly Kim và Aleksandr cùng nhóm “ Thợ Rừng” đã sáng tác bài hát tặng anh ta. Cũng không còn hiểu ra sao nữa! Tại nhà mình, tôi vẫn giữ làm kỷ niệm lá cờ đỏ với búa, liềm vàng tôi mua được ở một cửa hàng bán đồ lưu niệm tại Hamburg với giá 5 mark. Trên lá cờ còn có hình ảnh nhà thờ Thánh Vasilli Blazennưi; chiếc máy bay “ Cessna” và dòng chữ Anh ghi phía dưới: “Sân bay quốc tế Seremechievo-3” (1)

TÔ HOÀNG
( từ báo “Luận chứng và Sự kiện” cuối tháng 5/2017)



(1)Vào những năm đó Moskva có 2 sân bay quốc tế: Seremechievo 1 và 2. Dòng ghi có ngụ ý châm biếm ví nơi Mathias Rust hạ cánh tại Quảng trường Đỏ là sân bay quốc tế Seremichievo 3.  

1 nhận xét: